مصلای امام خمینی

اطلاعات:

معرفی مختصر

مجتمع بزرگ و جند عملکردی 

مکان و مساحت:

مجتمع بزرگ مصلی امام خمینی(ره) در ۲۰۴ هکتار از اراضی عباس آباد تهران واقع شده است . طرح فعلی مصلی در حوزه مرکزی این اراضی در زمینی به مساحت ۶۳ هکتار واقع بین خیابان های رسالت از شمال،شهید قنبرزاده از شرق،شهید بهشتی از جنوب و بزرگراه شهید مدرس از غرب،در حال احداث می باشد.

کاربری ها:

مجموعه مصلی تنها به عنوان محل برگزاری نماز های یومیه و نماز های جمعه نمی باشد، بلکه بصورت یک مجتمع بزرگ اسلامی که دارای کاربری های متنوعی است، طراحی شده است. در طرح مصلی سالنهای متعددی به منظور برگزاری گردهمائیها و سمینارهای داخلی و بین المللی، همچنین موزه انقلاب اسلامی، آمفی تئاتر، مرکز مطالعات و تحقیقات بین المللی اسلامی، موسسه آموزشی علوم اسلامی، مرکز آموزشی صنایع دستی و هنر های اسلامی و ایرانی، بنای یادمان وداع امت با امام(ره)، بازار صنایع دستی، محصولات فرهنگی، نشریات و…طراحی گردیده است.

مشخصات پروژه

  • عنوان پروژه: خدمات مهندسی مشاور مصلی بزرگ امام خمینی(ره) تهران
  • کارفرما: سازمان مجری ساختمانها و تاسیسات دولتی و عمومی وزارت راه و شهرسازی

خدمات انجام شده

• یکی از بزرگترین مساجد جهان:

• بزرگترین گنبد بتنی در میان مساجد جهان با قطر ۵۴ متر و ارتفاع ۶۳ متر.• بزرگترین ایوان جهان با دهانه ۱۱۰ متر و ارتفاع ۷۵ متر.• دومین گلدسته مرتفع جهان با ارتفاع ۱۳۵ متر

ایده طراحی:

در تاریخ ۲۹ دی‌ ۱۳۶۴، در فراخوانی از طریق تریبون نمازجمعه، از کلیه طراحان باتجربه و واجد شرایط، برای طراحی و ساخت مصلای تهران دعوت بعمل آمد. در این مسابقه ۳۶ اثر از طراحان داخلی و خارجی شرکت کرد. دبیرخانه مسابقه پس از بررسی، اثری را به عنوان طرح برتر معرفی نکرد. بر اساس تصمیم اخذ شده، ایده‌های حاصل از مسابقه و نظرات صاحب‌نظران، برای خلق طرح نهایی مصلی، در اختیار دکتر سیدپرویز مؤیدعهد، قرار گرفت.


مصلای امام خمینی

مصلّای تهران یا مصلای امام خمینی مجموعه‌ای از بناها و فضاهای لازم برای حضور جمعیت‌های میلیونی و برگزاری مراسم عبادی، سیاسی، اجتماعی و انجام فعالیت‌های متنوع فرهنگی، آموزشی و هنری نظیر برگزاری نمایشگاه‌های بزرگ فرهنگی، کلاس‌های آموزشی و… در تهران است.

تاریخچه

در سال ۱۳۶۱ اقدامات اولیه برای ساخت مصلایی بزرگ در تهران آغاز شد و زمین‌های منطقهٔ عباس‌آباد تهران که پیش از انقلاب ۵۷ جهت ایجاد مجموعه شهری شهستان پهلوی در نظر گرفته شده بود و کنار چند بزرگراه اصلی تهران قرار دارد به عنوان منطقه‌ای مناسب برای ساخت این مصلا برگزیده شد. در نامه هاشمی رفسنجانی و سید علی خامنه‌ای به سید روح‌الله خمینی از مشکلات برگزاری نماز جمعه در دانشگاه تهران نوشته و آمده‌است: «استدعا دارد اجازه فرمایید به مقدار یک میلیون متر مربع از اراضی مزبور در حد فاصل خیابان شهید بهشتی به سمت شمال، که قسمت اعظم آن نیز با موافقت شهرداری محصور گردید و در اختیار مصلا است به ساختمان مصلا و تا حد لازم در محور قبله از شمال آن برای سایر مرافق اختصاص یابد.»[۱] در سال ۱۳۶۹ یکی از طرح‌ها برای ساخت این مصلا برگزیده و کار ساخت پس از آن آغاز شد.[۲] به این ترتیب پروژه اصلی شهستان که شامل مجموعه‌ای با میدان بزرگ «شاه و ملت» و کاربری‌های متعدد سیاسی، اداری، خدماتی، فرهنگی، تالارهای موسیقی، تماشاخانه‌ها، مرکز تجارت جهانی، فروشگاه‌ها و ایستگاه‌های مترو بود و قرار بود پروژه‌ای برای نمایش توانایی‌ها و دستاوردهای نوین کشور و ساختن چهره‌ای جهانی از پایتخت باشد، تغییر یافت.[۳] و به عنوان محلی برای ترددهای روزانه مردم برای تفریح، خرید، آموزش و تعالی روح از طریق انجام رسوم دینی قرار گرفت و مرکزی برای اجتماعات عبادی و فرهنگی اصلی نظام جمهوری اسلامی شد.[۴]

مکان‌های دیگری برای ساخت مصلی پیشنهاد شده بودند: ۱ – پادگان ولیعصر (میدان سپاه) ۲ – پادگان حر (خیابان کارگر جنوبی- میدان حر) ۳ – زمین‌های شمال میدان آزادی ۴ – بوستان لاله (بلوار کشاورز) که با دلایلی مانند عدم دسترسی مناسب، مرکزیت نداشتن، لزوم تملک تعداد زیادی از واحدهای مسکونی، عدم گنجایش مناسب برای پذیرش تعداد زیاد اتوبوس، دسترسی کم به مترو در خصوص پادگان ولی عصر و حر و همچنین تردد هواپیماها همجواری با ترمینال اتوبوس غرب در خصوص زمین‌های شمالی میدان آزادی و نیز به دلیل لزوم نگهداری و حفظ بافت تفریحی و فضای سبز پارک لاله، این گزینه‌ها منتفی شد.

به موازات فعالیت‌های اولیه انجام شده در سال ۱۳۶۱ برای تملک اراضی، به منظور تهیه طرح معماری مصلی، از چند نفر از مهندسین مجرب برای تشکیل کمیسیون طرح و برنامه مصلی، دعوت شد. پس از بررسی‌های متعدد برای جمع‌بندی نظرات کلی صاحبنظران و اساتید ذیربط، همایشی در دفتر رئیس‌جمهور وقت تشکیل و با استفاده از نتایج این گردهمایی و نظرخواهی از مردم، متخصصین، مسئولین و روحانیون، برنامه مقدماتی در کتابچه‌ای به نام «برنامه مصلای بزرگ تهران» تدوین و به تأیید ریاست جمهوری وقت و امام جمعه تهران رسید.

در ۲۹ دی ۱۳۶۴، در فراخوانی از طریق تریبون نماز جمعه، از طراحان باتجربه و واجد شرایط، برای شرکت در مسابقه تهیه طرح مصلی، دعوت شد. در این مسابقه ۳۶ شخصیت حقیقی و حقوقی، از داخل و خارج ایران شرکت کردند. شرکت کنندگان خارجی از کشورهای ژاپن، سوریه، پاکستان و هلند در مسابقه به رقابت پرداختند.

این مسابقات زیر نظر هیئت داوران، متشکل از آقایان محمدکریم پیرنیا، مهندس مهدی چمران، مهندس باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی، مهندس غفاری و مهندس حجت برگزار شد. انجام این مسابقه عمومی با وجود هزینه کم، نتایج ارزشمندی دربرداشت که مهم‌ترین آن‌ها تبدیل شدن نظرات کلی به خطوط اولیه طرح معماری بود. در این مسابقه هیچ‌کدام از طرح‌ها نتوانست نظر هیئت داوران را تأمین نماید.

در مرحله بعد با ارائه این نتایج به تعدادی از اساتید معماری کشور، از ایشان درخواست جمع‌بندی و نیز ارائه اسکیس پایه برای طرح مصلی گردید که از این میان آقایان دکتر لطیف ابوالقاسمی و دکتر پرویز مؤید عهد هرکدام طرح خود را ارائه کردند و در نهایت طرح آقای مؤید عهد در سال ۱۳۶۵ مورد قبول واقع شد و به تأیید رئیس‌جمهور رسید، کمیسیون برای تکمیل طرح در مرحله یک با چندین شرکت مشاور مانند ایریتک و خانه‌سازی وارد مذاکره شد که اغلب آن‌ها تقاضای هزینه سنگینی نموده و در عین حال انجام آن را فوق طاقت بالفعل خود در آن زمان، قلمداد کردند.

در سال ۱۳۶۹ با تعیین گروه جدیدی از مهندسین، مجدداً به بازنگری طرح‌های مختلف ارائه شده قبلی پرداخته شد و در نهایت جزوه‌ای پیرامون طرح‌های ارائه شده در مسابقه، تهیه و به استحضار رهبر انقلاب رسانده شد. در نهایت طرح آقای مؤید عهد به عنوان طرح ساخت “مصلای امام خمینی تهران” انتخاب و مورد تأیید مجدد قرار گرفت و ترسیم پلان‌ها و برش‌های جدیدی از طرح و نیز ساخت ماکت مجموعه در دستور کار معمار طرح قرار گرفت.

دکتر پرویز مؤید عهد در حال ساخت ماکت ایوان بزرگ مصلی

از اوایل دهه ۱۳۷۰ تا سال ۱۳۸۷ نمازهای عید فطر تهران به امامت سیدعلی خامنه‌ای رهبر ایران در این مکان برگزار شد؛ و پس از سه سال وقفه به دلیل ساخت و ساز صحن اصلی از سال ۱۳۹۰ مجدداً نماز عید فطر تهران به امامت رهبر انقلاب در مصلی برگزار شد.

موقعیت

هسته مرکزی مجتمع بزرگ مصلّای امام خمینی در ۲۰۴هکتار از اراضی عبّاس‌آباد در زمینی به وسعت ۶۵ هکتار که از شمال به بزرگراه رسالت، از جنوب به خیابان شهید بهشتی خیابان عباس‌آباد، از شرق به خیابان شهید قنبر زاده و از غرب به بزرگراه شهید مدرس محدود است، در حال احداث می‌باشد.

موقعیت مصلی در گسترده شهر تهران از دیدگاه‌های متفاوتی نظیر دسترسی راحت، نزدیک بودن به جمعیت میلیونی مورد بررسی قرار گرفت و در نتیجه پس از ارزیابی گزینه‌های مختلف، اراضی عباس‌آباد جهت اجرای طرح مصلی مناسب تشخیص داده شد و نتیجتاً محل مذکور به مرکز ثقلی نمادین و مظهر و سمبل اصلی شهر تهران مبدل خواهد شد.

مشخصات بنا

طراح و معمار مصلی پروژه، دکتر پرویز موید عهد می‌باشد. محور اصلی طرح مصلی که طولانی‌ترین محور طرح است، در جهت قبله قرار داشته و همه ساختمان‌ها به تبعیت از این محور، در جهت قبله یا عمود بر آن هستند. مصلی ۱۴ گلدسته، ۱۲ صحن و ۵ ورودی دارد. ارتفاع ایوان بزرگ مصلی ۷۲ متر به عدد کشته‌شدگان کربلا و ارتفاع گنبد مسجد جامع ۶۳ متر به عدد سال‌های عمر محمد پیامبر اسلام است.

مصلی دارای ۷ گنبد می‌باشد که متأثر از معماری گنبدهای ایرانی مناطق مختلف کشور طراحی شده‌اند. گنبد اصلی مصلی، از بزرگترین گنبدهای جهان اسلام است. ۵ ورودی اصلی که بنام‌های باب رسول‌الله، باب امیرالمؤمنین، باب فاطمه الزهرا، باب امام حسن، باب امام حسین نام‌گذاری شده‌اند. در مجموعه هر ورودی دو گلدسته، یک ایوان و یک گنبد با معماری و بناهای متفاوت وجود دارد.

تعداد گلدسته‌های مجموعه مصلی ۱۴ عدد می‌باشد. دو گلدسته اجرا شده فعلی، بلندترین آن‌ها بوده که در جهان اسلام بی بدیل می‌باشند. ارتفاع این گلدسته‌ها ۱۴۰ متر بوده و داخل گلدسته‌ها، پله‌های مارپیچ طراحی شده که از میا آن‌ها آسانسور عبور می‌کند.

ایوان بزرگ میان مسجد جامع و گلدسته‌های اصلی به صورت پوسته‌ای به ارتفاع ۷۲ متر و دهانه ۱۱۰ متر طراحی گردیده‌است. طراحی این ایوان نسبت به انواع معماری ایوان‌ها در مساجد، نوگرایانه و بدیع می‌باشد.

در مجموعه مصلی، از حوض‌ها و آبنماهای متعددی برای طراوت بخشیدن به محیط استفاده شده‌است. حوض مرکزی مصلی دارای ۳۰۰۰ متر مربع مساحت است. همچنین در طراحی مجموعه مصلی، فضای سبز دارای اهمیت ویژه‌ای بوده، به‌طوری‌که در نقاط مختلف ماکت طرح، فضای سبز جهت ایجاد محیطی لطیف و آرامش بخش، در نظر گرفته شده‌است. شبستان مصلی

شبستان‌های پنج‌گانه، در شمال صحن مرکزی مجموعه مصلی واقع شده‌است. این بنا با زیربنایی بالغ بر ۳۰هزار متر مربع در طبقه اصلی گنجایش ۳۸۰۰۰ نفر را برای اقامه نماز دارد. در نمای داخلی و خارجی شبستان از کتیبه خط معرق، از انواع ثلث، نستعلیق و نسخ با مضامین سوره‌های قرآنی، ادعیه، احادیث و بخش‌هایی از وصیت‌نامه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی اجرا گریده است. محراب شبستان

محراب شبستان در ضلع جنوبی شبستان ۴ و در مجاورت ساختمان امام جمعه با ارتفاع تقریبی ۱۰ متر می‌باشد. سبک معماری محراب از نوع مصرع بندی و طرح اسلیمی و خطایی می‌باشد که مزین به آیات قرانی و ادعیه است. رواق شهدای محراب

در قسمت جنوبی پیش ورودی‌هایی به موازات شبستان‌های ۵ گانه به منظور ورود و خروج به شکل قوس‌های شلجمی به همراه کاشی کاری معرق به صورت کتابت آیات قرانی، شمسه و مصرع اجرا گردیده‌است. صحن غربی

صحن غربی که می‌توان از آن، به عنوان پیش ورودی بدون سقف شبستان‌ها نام برد به وسیله پله‌هایی که در شمال و غرب این محل قرار دارند، دسترسی محوطه‌های بالای مصلی به شبستان‌ها میسر می‌گردد. ایوان بزرگ مصلی

سازه این ایوان ۱۱۰ متر دهانه و ۱۱۰ متر طول دارد. همچنین ارتفاع سازه این بنا نیز ۸۰ متر است که از جمله سازه‌های منحصر به فرد دنیا محسوب می‌شود. گفتنی است باتوجه به نوع سازه و منحصر به فرد بودن آن کار طراحی و اجرای اولیه حدود ۶ سال زمان برده و به گفته نماینده پیمانکار آن اجرای کامل طرح حدود ۳۰ ماه به طول می‌انجامد.[۵]

نمایی از ایوان درحال ساخت مصلی

مصلای امام خمینی که مجموعاً تا ۵۰۰۰۰۰ نفر گنجایش دارد تنها به عنوان محل برگزاری نمازهای یومیه و نمازهای جمعه مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، بلکه به صورت یک مجتمع بزرگ اسلامی که دارای کاربری‌های متنوعی است، طراحی شده‌است. در طرح مصلی سالن‌های متعددی به منظور برگزاری گردهمایی‌ها و سمینارهای داخلی و بین‌المللی، همچنین موزه انقلاب اسلامی، آمفی تاتر، مرکز مطالعات و تحقیقات بین‌المللی اسلامی، مؤسسه آموزشی علوم اسلامی، مرکز آموزشی صنایع دستی و هنرهای اسلامی و ایرانی، بنای یادمان وداع امت با امام، بازار صنایع دستی و فرهنگ و نشریات و … طراحی گردیده‌است.

انتقادات

هدف اولیه

در حالی که در نامه‌ای که سید روح‌الله خمینی اجازه ساخت این مصلی را داده بود، آمده‌است: «سادگی مصلی باید یادآور سادگی محل عبادت مسلمانان صدر اسلام باشد؛ و شدیداً از زرق و برق ساختمان‌های مساجد اسلام آمریکایی جلوگیری شود.»[۱] اما شرایط به گونه دیگری پیش رفت. هزینه و زمان اجرای پروژه

ساخت مصلای تهران در سال ۱۳۶۷ آغاز شد و در سال ۱۳۹۰ پس از ۲۳ سال زمان و صرف هزینه حدود ۳۵۰ میلیارد تومان که البته ۷۰ درصد این مبلغ در سه سال اخیر بوده‌است، اعلام شد که در صورت صرف ۸۵۰ میلیارد تومان دیگر، ظرف پنج سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید. برخی از منتقدان این شرایط را با ساخت مسجد شیخ زاید مقایسه می‌کنند که بعد از مسجد النبی و مسجد الحرام بزرگترین مسجد جهان اسلام است و ظرف تنها ۱۰ سال و با هزینه ۷۰۰ میلیارد تومان ساخته شد. البته باید دانست که مسجد شیخ زاید با زیربنای حدود چهل هزار مترمربع و هزینه هفتصد میلیاردی حدود یک دهم زیربنای مصلی تهران (حدود چهارصد هزار مترمربع) را داراست. عدم انتقال دائم نماز جمعه

با وجود آماده بودن شبستان، فقط ۷ ماه از سال برای برپایی نمازجمعه مورد استفاده قرار می‌گیرد و در خلال آن و ماه‌هایی که نماز جمعه برگزار نمی‌شود به نمایشگاه‌های مختلف اجاره می‌دهند. این در حالی است که در ایامی که نماز در دانشگاه تهران اقامه می‌شود هر جمعه خیابان‌های اطراف محدودیت‌های ترافیکی اجرا می‌شود.[۶] البته کریم دولتی قائم مقام بهره‌برداری و امور فرهنگی مصلی در مصاحبه با خبرگزاری شبستان توضیح داده‌است که: وقتی نماز جمعه در مصلی برگزار می‌شود، پیمانکارانی که وظیفه اجرای کار ساخت را دارند و در بعضی از قسمت‌ها کارشان ۲۴ ساعته شده‌است، مجبور می‌شوند روز جمعه چند ساعت کار را متوقف کنند. این توقف‌های هفتگی زحمت و هزینه‌های زیادی برای پیمانکاران ایجاد می‌کند. موقعی که نماز است، هم مردم و هم مسئولان در مجموعه تردد دارند. به‌طور طبیعی ماشین سنگین نمی‌تواند عبور کند و در نتیجه کار ساخت و ساز به‌طور جدی و مثل روزهای عادی نمی‌تواند انجام شود.[۷]

وضعیت انتقال نماز جمعه

نخستین نماز جمعه در سالگرد پیروزی انقلاب در سال ۹۱ در مصلی تهران اقامه گردید. در سال ۹۲ و ۹۳ محل نمازجمعه چندبار به مصلی و دوباره به دانشگاه تهران منتقل شد. دلیل نخستین انتقال برگزاری نمایشگاه کتاب عنوان شد اما پس از نمایشگاه مصلی به مدت دو ماه پذیرای نمازگزاران بود و بعد آن طی توافقی که از قبل با ستاد اقامه نماز جمعه تهران شده بود دوباره به دانشگاه تهران منتقل شد.[۸][۹][۱۰] رئیس ستاد اقامه نماز جمعه تهران در سال ۹۲ اعلام کرد که نماز جمعه در زمان سرما در مصلی و در زمان گرما در دانشگاه برگزار خواهد شد.[۱۱] و از آن پس نماز جمعه در ماه‌های تیر، مرداد، شهریور، دی، بهمن و اسفند در مصلای امام خمینی تهران اقامه می‌شود.

ایستگاه‌های مترو

  • ایستگاه متروی شهید همت (شمال)
  • ایستگاه متروی مصلای امام خمینی (شمال)
  • ایستگاه متروی شهید بهشتی (جنوب)
  • ایستگاه متروی شهید مفتح (جنوب قطعه جنوبی)

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مصلای تهران موجود است.

«نامه به آقایان خامنه‌ای و هاشمی رفسنجانی (احداث مصلای تهران)». سایت جامع امام خمینی. تاریخچه مصلای تهران بیژن روحانی: مدرنیته با تأخیر مصلی باید دائم محل مراجعه و استفاده مردم باشدساخت ایوان مسجد جامع مصلای امام خمینی(ره)عصر ایرانخبرگزاری شبستانخبر آن لاینفارس نیوزفرهنگ نیوزنویدار


طراح و معمار مصلای امام خمینی(ره) را بیشتر بشناسید

مرحوم دکتر مؤیدعهد، از چهره‌های ماندگار هنر ایران، از طراحان و معماران برجسته کشور بود که آثار بسیاری از وی در داخل و خارج از کشور به یادگار مانده است.

مرحوم مویدعهد

در تاریخ ۲۹ دی‌ ۱۳۶۴، در فراخوانی از طریق تریبون نمازجمعه، از کلیه طراحان باتجربه و واجد شرایط، برای طراحی و ساخت مصلای تهران دعوت بعمل آمد. در این مسابقه ۳۶ اثر از طراحان داخلی و خارجی شرکت کرد. دبیرخانه مسابقه پس از بررسی، اثری را به عنوان طرح برتر معرفی نکرد. بر اساس تصمیم اخذ شده، ایده‌های حاصل از مسابقه و نظرات صاحب‌نظران، برای خلق طرح نهایی مصلی، در اختیار دکتر سیدپرویز مؤیدعهد، قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومی مصلای امام خمینی(ره)، پس از تأیید طرح استاد مؤیدعهد، ترسیم پلان‌ها، برش‌های جدیدی از طرح و ساخت ماکت این مجموعه عظیم ۶۳ هکتاری، در دستور کار معمار طرح قرار گرفت. وی علاوه بر معماری، در طراحی چهره، نقاشی و ساخت ماکت نیز متبحر بود.

سیدپرویز مؤیدعهد در سال ۱۳۰۸ در تهران متولد شد. وی پس از اخذ لیسانس معماری از دانشگاه تهران به فرانسه عزیمت و موفق به اخذ دکترای معماری از دانشکده هنرهای زیبای پاریس(بوزار) و دکترای شهرسازی از دانشگاه سوربن گردید. وی در سال ۱۳۳۶ با رتبه دانشیاری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۴۳ به رتبه استادی رسید. او علاوه بر تدریس، در سال‌های ۴۸ تا ۱۳۵۲ ریاست دانشکده هنرهای تزیینی وزارت فرهنگ و هنر را برعهده داشت.

از استاد مؤیدعهد پس از سال‌ها تدریس، تحقیق، تالیف و طراحی، در سال ۱۳۸۰ به عنوان چهره ماندگار تقدیر شد. جایزه و مدال لورآتی (دیپلم معماری دانشگاه‌های فنی فرانسه)، دکترای افتخاری معماری دانشگاه سوربن، نشان درجه اول معماری دانشکده سلطنتی انگلستان از دیگر جوایز دریافتی ایشان است.

وی بناهای مختلفی را در داخل و خارج از کشور طراحی کرده که از آن جمله می‌توان به طرح پاویون سفارت ایران در کانادا، طرح محوطه نمایشگاه بین‌المللی تهران، طرح مدرسه سن لویی با همکاری پروفسور لو کنت، طرح مرمت و تزئینات کاخ گلستان، طرح معماری فرودگاه آبادان، طرح اکستانسیون و خوابگاه دانشجویان مدرسه البرز، طرح نمای جنوبی ساختمان سازمان حج و زیارت، طرح کلیسای جامع کاتدرال با همکاری گیوم ژیله و … اشاره کرد.

به مناسبت سالگرد درگذشت مرحوم مؤیدعهد

طراح و معمار مصلای امام خمینی(ره) را بیشتر بشناسید

مرحوم دکتر مؤیدعهد، از چهره‌های ماندگار هنر ایران، از طراحان و معماران برجسته کشور بود که آثار بسیاری از وی در داخل و خارج از کشور به یادگار مانده است.

مرحوم مویدعهد

در تاریخ ۲۹ دی‌ ۱۳۶۴، در فراخوانی از طریق تریبون نمازجمعه، از کلیه طراحان باتجربه و واجد شرایط، برای طراحی و ساخت مصلای تهران دعوت بعمل آمد. در این مسابقه ۳۶ اثر از طراحان داخلی و خارجی شرکت کرد. دبیرخانه مسابقه پس از بررسی، اثری را به عنوان طرح برتر معرفی نکرد. بر اساس تصمیم اخذ شده، ایده‌های حاصل از مسابقه و نظرات صاحب‌نظران، برای خلق طرح نهایی مصلی، در اختیار دکتر سیدپرویز مؤیدعهد، قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومی مصلای امام خمینی(ره)، پس از تأیید طرح استاد مؤیدعهد، ترسیم پلان‌ها، برش‌های جدیدی از طرح و ساخت ماکت این مجموعه عظیم ۶۳ هکتاری، در دستور کار معمار طرح قرار گرفت. وی علاوه بر معماری، در طراحی چهره، نقاشی و ساخت ماکت نیز متبحر بود.

سیدپرویز مؤیدعهد در سال ۱۳۰۸ در تهران متولد شد. وی پس از اخذ لیسانس معماری از دانشگاه تهران به فرانسه عزیمت و موفق به اخذ دکترای معماری از دانشکده هنرهای زیبای پاریس(بوزار) و دکترای شهرسازی از دانشگاه سوربن گردید. وی در سال ۱۳۳۶ با رتبه دانشیاری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۴۳ به رتبه استادی رسید. او علاوه بر تدریس، در سال‌های ۴۸ تا ۱۳۵۲ ریاست دانشکده هنرهای تزیینی وزارت فرهنگ و هنر را برعهده داشت.

از استاد مؤیدعهد پس از سال‌ها تدریس، تحقیق، تالیف و طراحی، در سال ۱۳۸۰ به عنوان چهره ماندگار تقدیر شد. جایزه و مدال لورآتی (دیپلم معماری دانشگاه‌های فنی فرانسه)، دکترای افتخاری معماری دانشگاه سوربن، نشان درجه اول معماری دانشکده سلطنتی انگلستان از دیگر جوایز دریافتی ایشان است.

وی بناهای مختلفی را در داخل و خارج از کشور طراحی کرده که از آن جمله می‌توان به طرح پاویون سفارت ایران در کانادا، طرح محوطه نمایشگاه بین‌المللی تهران، طرح مدرسه سن لویی با همکاری پروفسور لو کنت، طرح مرمت و تزئینات کاخ گلستان، طرح معماری فرودگاه آبادان، طرح اکستانسیون و خوابگاه دانشجویان مدرسه البرز، طرح نمای جنوبی ساختمان سازمان حج و زیارت، طرح کلیسای جامع کاتدرال با همکاری گیوم ژیله و … اشاره کرد.

طراحی مسجد و یک بنای اسلامی از آرزوهای دیرینه و دغدغه‌های سالیان متمادی فعالیت علمی و حرفه‌ای دکتر مؤیدعهد بود. به همین سبب طی این سالیان، با وجود طولانی شدن فرآیند ساخت پروژه مصلی، وی همواره خود را به این پروژه متعهد می‌دانست. پس از تصویب طرح پروژه مصلی، کار ساخت عملا همزمان با تخصیص نخستین بودجه از سال ۱۳۷۴ آغاز شد.

مرحوم سیدپرویز مؤیدعهد چهره ماندگار معماری ایران و طراح مصلای امام خمینی(ره)، پنجشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۴، در سن ۸۶ سالگی چشم از جهان فروبست و پیکر وی در دارالرحمه آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به خاک سپرده شد.

طراحی مسجد و یک بنای اسلامی از آرزوهای دیرینه و دغدغه‌های سالیان متمادی فعالیت علمی و حرفه‌ای دکتر مؤیدعهد بود. به همین سبب طی این سالیان، با وجود طولانی شدن فرآیند ساخت پروژه مصلی، وی همواره خود را به این پروژه متعهد می‌دانست. پس از تصویب طرح پروژه مصلی، کار ساخت عملا همزمان با تخصیص نخستین بودجه از سال ۱۳۷۴ آغاز شد.

مرحوم سیدپرویز مؤیدعهد چهره ماندگار معماری ایران و طراح مصلای امام خمینی(ره)، پنجشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۴، در سن ۸۶ سالگی چشم از جهان فروبست و پیکر وی در دارالرحمه آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) به خاک سپرده شد.

منبع:

www.musalla.ir


فخر معماری جهان بر بلندای آسمان تهران

بزرگترین سازه طاقی شکل دنیا به همت مهندسان جوان قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء در حال ساخت است.

گزارش تصویری از ساخت ایوان بزرگ مصلی

 پس از آنکه در سال ۱۳۶۷ حضرت امام خمینی (رحمهالله‌علیه) دستور اختصاص بخشی از اراضی عباس آباد همراه با مقداری پول از محل سهم امام زمان عجل الله‌تعالی فرجه را به عنوان برکت ساخت مجموعه مصلای تهران بزرگ به رهبر معظم انقلاب که در آن زمان رئیس جمهور بودند ارائه می‌دهد، کار ساخت و ساز در این محوطه آغاز اما فعالیت عمرانی عملاً به سال ۷۲ موکول می‌شود. از آن دوره به بعد اقدامات خوبی در مجموعه بزرگ مصلی زیبنده نگاه شهروندان می‌شود؛ در حال حاضر نیز در سال‌های پایانی ساخت و ساز این مجموعه عظیم قرار داریم.

از زیباترین و ماندگارترین طرح‌های معماری کشور و دنیا، ساخت گنبد، گلدسته و ایوان جنوبی این مجموعه عبادت‌گاه و مرکز آیینی ـ ملی ایرانیان است. طرحی که مرحوم دکتر مؤید عهد از بزرگان معماری ایران و از استادان معماری دانشگاه سوربن پاریس طراحی کرده بود ولی کمتر کسی فکر می‌کرد مهندسان جوان ایرانی از پس اجرای بزرگترین سازه طاقی شکل دنیا برآیند.

ایوان مرکزی مصلای امام خمینی واقع در جبهه جنوبی این بنا، سازه‌ای فلزی ـ بتنی است که نمای کلی آن از بالا، شبیه «کلاه خود» سربازان ایران باستان طراحی شده اما در دل خود ظرافت‌ها و جذابیت‌های طرح‌های معماری اسلامی با نقوش اسلیمی متعدد را به همراه دارد. همچنین این سازه طاقی شکل، از انتهایی ترین نقطه بزرگ‌ترین پایه در سمت شرق تا انتهایی‌ترین نقطه پایه غربی آن، ۱۱۰ متر طول دارد. ارتفاع سازه در بلندترین نقطه آن در بالای سقف ایوان نسبت به محل استقرار پایه‌های سازه، ۷۵ متر و محیط بیرونی سازه ۲۰۱ متر طول دارد؛ ضمن اینکه خود سازه طاقی در محل تلاقی قوسی‌ها، دو بخش شمالی و جنوبی به صورت نقاب دارد که طول آن از شمال تا جنوب نقاب‌ها ۱۱۰ متر است. نقاب جلویی به عنوان نوک سازه و نقاب عقبی نیز به شکل نوک تیز بوده و به عنوان بخش عقبی این کلاه‌خود طراحی شده است.

اجرای چنین سازه خاص و پیچیده با این ابعاد برای نخستین بار است که در دنیا اجرا می‌شود. شرکت‌های زیادی برای ساخت آن اعلام آمادگی کردند اما وقتی از نزدیک با پیچیدگی‌های آن روبه‌رو می‌شوند، از اجرای طرح، سر باز می‌زنند. با این حال جوانان برومند این سرزمین به همت قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله در پی دستور رهبر معظم انقلاب مبنی بر تسریع در اتمام فرآیند ساخت و ساز مصلای تهران وارد میدان عمل شده و با تیزهوشی و نبوغ خود کاری می‌کنند، کارستان.

این سازه عظیم طاقی که ابتدا بخش فلزی آن و سپس رویه بتنی اجرا می‌شود، تمام ساخته دست همین مهندسان است. آنها ابتدا قطعات هر بخش از پایه‌های قوسی شکل را در اندازه‌هایی مشخص مونتاژ کرده و سپس با جرثقیل ۴۵۰ تنی به ارتفاع بیش از ۱۰۰ متری از سطح زمین منتقل می‌کنند، همه این قطعات با پیچ و مهره به یکدیگر متصل می‌شوند و کوچکترین اثری از جوشکاری در این مرحله دیده نمی‌شود.

وزن سازه بیش از ۴ هزار تن است که در ابتدا قرار بود برای سوار کردن آن، زیرسازی به شکل داربست‌های مستحکم در یک محوطه بسیار بزرگ از کف زمین تا ارتفاع بیش از ۲۰۰ متری ایجاد شده و سپس ساخت آن انجام شود؛ اما مهندسان مؤسسه حراء تصمیم می‌گیرند تا این روش پُرهزینه و زمان‌بَر را تغییر داده و سازه را به صورت اتصال قطعات به یکدیگر بدون نیاز به پایه زمینی سرپا کنند، این روش حدود ۵۰ میلیارد تومان از هزینه‌های ساخت و ساز کم کرده است.

سرپرست پروژه: اتمام پروژه در برنامه زمان‌بندی، برای قرارگاه اهمیت زیادی دارد

در همین ارتباط، سبحان حسن زاده، سرپرست پروژه مصلای تهران در گفت وگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه این پروژه (ایوان مرکزی مصلی در بخش جنوبی) از سال ۹۰ شروع شده افزود: اما بنا به دلایلی به خصوص به دلیل عدم قابلیت اجرای آن، این پروژه در سال‌های گذشته متوقف بود؛ با این حال یک سال است که مجموعه قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله تصمیم گرفت تا این پروژه شامل شبستان‌های غربی و شرقی مسجد جامع مصلی و ایوان مرکزی را به مؤسسه حراء از مؤسسات زیرمجموعه قرب نوح علیه‌السلام بسپارد.

سرپرست این بخش از پروژه مصلای تهران ادامه داد: قرارداد گنبد و گلدسته‌ها را هم به ما ابلاغ کرده‌اند؛ اما هنوز قرارداد وارد فاز اجرایی نشده است. برنامه زمان‌بندی ساخت شبستان‌های شرقی و غربی مسجد جامع مصلی و ایوان مرکزی از سوی مؤسسه حراء ۳۴ ماهه بود که از سوی کارفرما مورد تأیید قرار گرفت. در حال حاضر ۱۲ تا ۱۳ ماه از برنامه زمانی معادل ۲۵ درصد آن گذشته است. اما در اجرا از این برنامه زمانی عقب مانده‌ایم. علت عقب ماندن از زمان‌بندی این است که طرح قبلی برای ساخت ایوان مرکزی قابل اجرا نبود و ما می‌خواستیم برنامه را تغییر بدهیم که اخذ تأییدیه طرح جدید از کارفرما و مشاور پروژه، نزدیک به ۶ ماه زمان بُرد.

وی افزود: بعد از اخذ تأییدیه ساخت سازه آغاز شد و شرکتی برای اجرای این پروژه انتخاب شد که ساخت پل صدر تهران را در کارنامه خود دارد.

حسن زاده که به تازگی به عنوان مدیر ارشد اجرایی «نمونه» قرارگاه سازندگی خاتم النبیاء صلی‌الله‌علیه‌وآله برگزیده شده، ادامه داد: نصب سازه طاقی ایوان مرکزی بسیار سخت و نفس گیر بود. چنین سازه طاقه‌ای با این ابعاد برای نخستین بار است که در دنیا اجرا می‌شود. برای نصب آن یک جرثقیل ۴۵۰ تنی متعلق به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء را در اختیار گرفتیم. تیم طراح بر روی سازه بررسی‌های زیادی انجام داد. نهایتاً به این نتیجه رسید که کار را به این صورت اجرا کند که بخش‌هایی از سازه فلزی در روی زمین مونتاژ شده و سپس بر روی کل سازه سوار می‌شود.

وی اظهار کرد: تا به حال ۸۸ درصد بخش فلزی سازه به پایان رسیده است. تنها بخش از نقاب‌های شمالی و جنوبی و بخشی از پایه‌های سازه باقی مانده است که تا ۱۰ مرداد این پایه ها نیز به طور کامل نصب می‌شوند.

سرپرست پروژه ایوان مرکزی مصلای تهران تصریح کرد: همچنین نقاب جنوبی سازه در حال حاضر در کارخانه ساخته شده و ساخت نقاب شمالی آن هم استارت خورده است. در آینده نزدیک بخش فلزی آن به پایان خواهد رسید و کار آرماتوربندی و بتن‌ریزی بر روی سازه فلزی در بخش‌های مرکزی و طاقی‌های سازه آغاز خواهد شد.

این مقام اجرایی ساخت و ساز مصلای تهران افزود: ما در بخش قالب‌سازی برای رویه بتنی، از همه شرکت‌های داخلی دعوت به بازدید کردیم اما متأسفانه هیچ کدام حاضر به ساخت قالب بتون‌ریزی آن نشدند. به همین دلیل از یک شرکت معتبر خارجی دعوت کردیم تا از پروژه بازدید کرده و قالب بتن ریزی را تولید کنند. این قالب‌ها آماده شده و از طریق کشور ترکیه وارد کشور می‌شوند. مقداری از این قالب‌های ساخته شده در گمرک و آماده ترخیص هستند که به زودی وارد پروژه خواهد شد. سازنده این قالب بتن‌ها یک شرکتی متشکل از چند کشور اروپایی است و با ورود این‌ها کار آرماتور بندی و بتن‌ریزی بر روی سازه فلزی عملیاتی خواهدشد.

حسن زاده خاطرنشان کرد: پیش بینی زمان‌بندی ما برای پایان کامل سازه مستقر بر روی ایوان مرکزی مصلای امام خمینی (رحمهالله‌علیه)، آبان ماه ۹۷ است. البته کار ساخت و ساز و هم کار معماری نماهای بیرونی و داخلی شبستان‌های شرقی و غربی برای عید فطر سال بعد به پایان می‌رسد. امیدواریم برای عید فطر سال بعد نماز را در داخل مسجد جامع برگزار کنیم. مجموعه وزارت راه و شهرسازی و سازمان مجری ساختمان ها و تأسیسات دولتی و عمومی نیز هر روز پروژه را رصد می‌کنند و تا به حال کمک‌های بسیار خوبی به پروژه داشته‌اند.

وی با بیان اینکه معماری پروژه توسط دکتر مؤید عهد انجام شده که یک طرح ایرانی ـ اسلامی است، اظهار کرد: گنبد و گلدسته‌ها نماد معماری اسلامی و خود سازه مستقر بر روی ایوان مرکزی نیز که نمادی از کلاه یک سرباز ایرانی در عهد باستان است، معماری ایرانی را یادآور می‌شود. درواقع گلدسته‌های مصلا از سوی دیگر علاوه بر اینکه نمادی از عبادتگاه مسلمانان است، نیزه‌ها و اسلحه یک سرباز ایرانی هم به حساب می‌آیند.

حسن زاده درباره هزینه ساخت پروژه که مصوب دولت و سازمان برنامه و بودجه است، گفت: بودجه این پروژه به صورت نقدی ارائه نمی‌شود بلکه به شکل اوراق است. اوراق اسناد خزانه نیز از زمانی که در اختیار قرارگاه خاتم قرار می‌گیرد تا زمانی که نقد می‌شود چند سال زمان می‌برد با این حال از آنجایی که اتمام پروژه مصلا، مطالبه جدی رهبر معظم انقلاب است، مسئولان ارشد قرارگاه سازندگی خاتم نیز همکاری کامل را با ما داشته اند که سبب شده تا به حال هیچ گونه مشکل مالی نداشته باشیم. تا کنون بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان در پروژه هزینه شده است. به نظر من سازمان مجری و شورای سیاست گذاری باید همکاری تنگاتنگ‌تری داشته باشند تا ما همگام با برنامه زمان‌بندی یا حتی زودتر از آن پروژه را به اتمام برسانیم. تأکید مدیرعامل گروه حراء نیز همین است.

منبع: مهر

www.musalla.ir


معرفی مختصر

مجتمع بزرگ و جند عملکردی 

مصلی امام خمینی(ره)

در ۲۱۰ هکتار از اراضی عباس آباد واقع شده است .

مشخصات پروژه

  • عنوان پروژه: خدمات مهندسی مشاور مصلی بزرگ امام خمینی(ره) تهران
  • کارفرما: سازمان مجری ساختمانها و تاسیسات دولتی و عمومی وزارت راه و شهرسازی

خدمات انجام شده

  • • یکی از بزرگتر ن مساجد جهان ی • بزرگترین گنبد بتنی در میان مساجد جهان با قطر ۵۴ متر و ارتفاع ۶۳ متر • بزرگترین ایوان جهان با دهانه ۱۱۰ متر و ارتفاع ۷۵ متر • دومین گلدسته مرتفع جهان با ارتفاع ۱۳۵ متر • مجتمع بزرگ و چند عملکردی مصلای امام خمینی)ره( تهران در ۲۱۰ هکتار از اراضی عباس آباد واقع شده است. طرح فعلی در حوزه مرکزی این اراضی در زمینی به مساحت ۶۳ هکتار واقع بین خیابانهای رسالت از شمال، شهید قنبرزاده از شرق، شهید بهشتی از جنوب و بزرگراه شهید
    مدرس از غرب در حال احداث میباشد که برخی از ابنیه شاخل این محدوده از منظر فنی آماری و مهندسی به شرح ذیل می باشد: رواق غرب ) ۳۴ هزار متر مربع(، رواق شرق ) ۵۵ هزار متر مربع(، ورودی رواق غرب ) ۱۹ ه<زار متر مربع(، قرائت خانه) ۵/ ۲ هزار متر مربع(، گنبدخانه، پیش ورودی و شبستان های جانبی ایوان ) ۴۵ هزار مترمربع( و صحن مرکزی ) ۵۲ هزار متر مربع( و ایوان مرکزی
    ) ۱۶ هزار متر مربع(

منبع:

takhsispars.com